محمد تقي جعفري
268
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
صبحانه اى كه صبحگاه خوردهام ، در تفكرات من در آن روز تاثير مىبخشد . در اشخاص معمولى قدرت تجريد ذهن براى ورود يك محسوس تازه با گذشت ساليان عمر و بروز ناتوانىهاى پيرى كاهش مىيابد ، فقط نوابغ و متفكران بزرگ هستند كه اين قدرت را حتى در دوران پيرى نيز دارا مىباشند ، تا آن گاه كه ناتوانى از نظر فيزيولوژى مغزى به حد اكثر برسد . ضمناً اين مطلب مهم را بايد در نظر بگيريم كه ضعف و ناتوانى جسمانى كه معلول افزايش سن است ، رابطهء حتمى و مستقيم با ناتوانى ذهنى ندارد ، زيرا اكثر متفكران و نوابغ پس از گذشت دوران جوانى و آغاز تنزل قدرت جسمانى به فعاليت - هاى ذهنى فوق العاده اى نائل مىگردند . بسيار اندكند سياستمدارانى كه بيش از سن چهل سالگى بتوانند از عهدهء ادارهء واقعى اجتماع بر آيند و اندكتر از آنان فلاسفه و جهانبينانى هستند كه پيش از چهل سالگى موفق به ارائه مكتب و تفكرات سيستماتيك در بارهء جهان و انسان بوده باشند . 2 - رابطهء احساس مركب با شناخت با اين كه در جريان ارتباط حواس و ذهن با جهان گسترده در ديدگاه ما هدف ناآگاه ما اينست كه هر موضوعى را كه از راه حواس به ذهن منتقل مىسازيم ، آن موضوع را بدون اختلاط با پديدهها و موضوعات ديگر كه در پيرامون آنها وجود دارد ، در ذهن منعكس بسازيم و آنها را در صفحهء خالى ذهن منعكس نموده بطور مستقل و مجرد احساس نمائيم ، ولى معمولا دو نوع اختلاط عينى و ذهنى مانع رسيدن به اين هدف مىگردد : نوع يكم - چنان كه در بالا اشاره كرديم ، اشتغال دائمى ذهن به تموجات و تأثراتى است كه در نتيجهء ارتباط دائمى ذهن و حواس با جهان عينى در جريان است . نوع دوم - ارتباط موضوع محسوس با موضوعات و پديده هايى است كه در